«توطئهٔ روپوش‌سفیدها»؛ یهودستیزی در واپسین سال‌های استالین (۱۹۴۸–۱۹۵۳)

در ۱۳ ژانویهٔ ۱۹۵۳، خوانندگان پراودا در صفحهٔ چهار اطلاعیه‌ای از خبرگزاری تاس دیدند: یک «گروه تروریستی از پزشکان» در کرملین شناسایی شده است. تاس نام نه پزشک را آورد و اتهام خود را صریحاً رنگ یهودستیزانه داد ¹. این خبرگزاری به‌دروغ چند پزشک را به ارتباط با سازمان «جوینت» و اطلاعات آمریکا و سه تن را به جاسوسی برای بریتانیا متهم کرد ¹. در هفته‌های بعد عده‌ای از مراجعه به پزشکان خودداری کردند و شایعه‌ای در سراسر کشور پیچید: قرار است یهودیان را به سیبری تبعید کنند. سپس استالین در ۵ مارس درگذشت و حکومت در ۴ آوریل اعلام کرد اتهام‌ها یکسره دروغ بوده‌اند. این پرونده آن پنج سال، از قتل سولومون میخوئلس تا اطلاعیهٔ پس گرفتن اتهام‌ها، را دنبال می‌کند و به آنچه آرشیوها تأیید کرده‌اند و آنچه هنوز نشان نداده‌اند می‌پردازد.

کمیته‌ای که در جنگ پدید آمد و در صلح برچیده شد

کمیتهٔ یهودی ضدفاشیست را حکومت شوروی ایجاد کرد. در آوریل ۱۹۴۲ نخستین فراخوان خود را خطاب به «یهودیان سراسر جهان» منتشر کرد تا حمایت از شورویِ درگیر جنگ را جلب کند. ریاست کمیته با سولومون میخوئلس، بازیگر و مدیر تئاتر دولتی یهودی مسکو، بود ⁷. در نیمهٔ دوم ۱۹۴۳، میخوئلس و شاعر ییدیش‌زبان ایتسیک فِفِر برای تبلیغ و گردآوری کمک به آمریکا، کانادا، مکزیک و بریتانیا سفر کردند ⁷. شیمون ردلیخ، تاریخ‌نگاری که ۱۸۱ سند آرشیوی دربارهٔ کمیته منتشر کرده، آن را نهادی تبلیغاتی توصیف می‌کند که پس از پیروزی به دفاع از یهودیان شوروی در مناطق آزادشده و گزارش یهودستیزی پرداخت. بعدها حکومت همین را بر آن خرده گرفت ⁶.

در نوامبر ۱۹۴۶، میخائیل سوسلف، رئیس بخش سیاست خارجی کمیتهٔ مرکزی، گزارشی به همهٔ رهبران حزب، از جمله استالین، داد. در آن، وجود کمیته را «نامناسب و از نظر سیاسی زیان‌بار» دانسته و «انحلال» آن را پیشنهاد کرده بود ⁶. دو سال تا پایان کار کمیته مانده بود.

مینسک، ژانویهٔ ۱۹۴۸؛ یک «تصادف» رانندگی

در شب ۱۲ تا ۱۳ ژانویهٔ ۱۹۴۸ سولومون میخوئلس در مینسک، جایی که به مأموریت فرستاده شده بود، کشته شد. ولادیمیر گولوبوف، منتقدی که همراهش بود و برای دستگاه امنیت دولتی کار می‌کرد، با او جان باخت ⁷¹². بنا به روایت رسمی، کامیونی هر دو را زیر گرفته بود ¹². دانشنامهٔ یهود از «یک تصادف ساختگی در مینسک» می‌نویسد. آرتیوم کرچتنیکوف، نویسندهٔ وب‌سایت «جنایات کمونیسم»، نوشته است قتل به فرمان استالین انجام شد و وزارت امنیت دولتی (ام‌گ‌ب) آن را پوشاند ⁷¹². اتحادیهٔ حقوق بشر فرانسه که در ۲۰۲۱ پرونده را بازبینی کرد، این قتل را «سرآغاز موج سرکوب یهودیان کمونیست و ضدفاشیست» خواند ¹¹.

مرگ میخوئلس بعدها به مدرک اتهام تبدیل شد. در اطلاعیهٔ تاس در ۱۳ ژانویهٔ ۱۹۵۳ ادعا شد که پروفسور وُوسی دستور نابودی کادرهای رهبری شوروی را «از طریق شیمِلیوویچ و میخوئلس» دریافت کرده بود ¹. قربانی را آمر جلوه دادند.

۱۹۴۸–۱۹۴۹؛ انحلال کمیته و «جهان‌وطنان بی‌ریشه»

در نوامبر ۱۹۴۸ کمیته منحل شد. دانشنامهٔ یهود تاریخ تصمیم را ۲۰ نوامبر می‌داند. کرچتنیکوف از مصوبه‌ای محرمانه با امضای استالین در ۲۸ نوامبر نقل می‌کند که دستور انحلال «فوری» کمیتهٔ یهودی ضدفاشیست را می‌دهد ⁷¹². انتشارات ییدیش «دِر اِمِس» تعطیل شد و در ماه‌های بعد بیشتر نویسندگان ییدیش‌زبان بازداشت شدند ⁷. پِرِتس مارکیش، داوید برگلسون، لیب کویتکو، داوید هوفشتاین و ایتسیک ففر از آن جمله بودند.

در ۲۸ ژانویهٔ ۱۹۴۹، پراودا مقاله‌ای با عنوان «دربارهٔ گروهی از منتقدان تئاترِ میهن‌ستیز» منتشر کرد که در آن تنها نام‌های یهودی آمده بود. تعبیر «جهان‌وطنیِ بی‌ریشه» آنجا ظاهر شد ¹². کارزار به سراسر کشور گسترش یافت و فرهنگ، مطبوعات، نشر، آموزش و پزشکی را در بر گرفت ⁴¹¹. سامسون مادیفسکی، تاریخ‌نگار، در نشریهٔ دفترهای جهان روس می‌نویسد در ۱۹۴۹، «اندکی پس از درهم شکستن کمیتهٔ یهودی ضدفاشیست»، «شایعه‌ای مبهم اما شوم دربارهٔ تدارک تبعید یهودیان در شوروی بر سر زبان‌ها افتاد» ⁴.

چرخشی در سیاست خارجی با این کارزار همراه بود. شوروی که در ۱۹۴۷–۱۹۴۸ از تشکیل اسرائیل حمایت کرده بود (بنگرید به زمانی که شوروی به تشکیل اسرائیل کمک کرد)، اکنون با «صهیونیسم» چون دشمن رفتار می‌کرد و در اوج پروندهٔ پزشکان روابط دیپلماتیکش را با دولت یهود قطع کرد ⁴.

شب ۱۲ اوت ۱۹۵۲

محاکمهٔ غیرعلنی متهمان پروندهٔ کمیته در ۸ مه ۱۹۵۲ در شعبهٔ نظامی دیوان عالی آغاز شد ¹². در بهار، میخائیل ریومین، معاون وزیر امنیت دولتی، چهل‌ودو جلد «مدرک» به استالین داده بود. دفتر سیاسی پیش از آغاز رسیدگی، مجازات‌های پیشنهادی وزارت امنیت را تأیید کرده بود ⁶. متهمان تحت فشار اعتراف کرده بودند. بوریس شیمِلیوویچ، سرپزشک پیشین بیمارستان بوتکین، و لینا اشترن، فیزیولوژیست، زیر بار نرفتند و در دادگاه رفتار یهودستیزانهٔ بازجویان را افشا کردند ⁶. ژنرال چپتسوف، رئیس دادگاه، به‌دلیل «نقص تحقیقات» خواستار بررسی تکمیلی شد، اما درخواستش رد شد ⁶.

در شب ۱۲ تا ۱۳ اوت ۱۹۵۲، سیزده محکوم در لوبیانکا مخفیانه تیرباران شدند: سولومون لوزوفسکی، معاون پیشین وزیر خارجه؛ شاعران پرتس مارکیش، لیب کویتکو، داوید هوفشتاین و ایتسیک ففر؛ داوید برگلسونِ نویسنده؛ بنیامین زوسکینِ بازیگر؛ بوریس شیمِلیوویچِ پزشک؛ یوسف یوزفوویچِ تاریخ‌نگار؛ دو ناشر، ایلیا واتنبرگ و امیلیا تئومین؛ لئون تالمی، روزنامه‌نگار؛ و مترجم، خایکه واتنبرگ‌ـ‌اوستروفسکایا ¹¹⁷. تنها لینا اشترن از مرگ رست ⁶. بنابر آمار اتحادیهٔ حقوق بشر، سرکوب کمیته در مجموع به ۱۲۵ محکومیت انجامید که ۲۵ مورد آن حکم اعدام بود ¹¹. پنج تن از سیزده نفر شاعر یا نویسنده بودند. در حافظهٔ یهودیان این تاریخ «شب شاعران به‌قتل‌رسیده» نام گرفت.

پراگ، نوامبر ۱۹۵۲؛ دادگاه اسلانسکی

یهودستیزی دولتی به کشورهای موسوم به «دموکراسی‌های خلقی» نیز راه یافت. در ۲۰ نوامبر ۱۹۵۲ در پراگ، محاکمهٔ رودلف اسلانسکی، دبیرکل پیشین حزب کمونیست چکسلواکی، و سیزده رهبر دیگر آغاز شد ⁹¹⁰. کیفرخواست تصریح می‌کرد یازده تن از چهارده متهم «یهودی‌تبار» هستند. اتهامشان «توطئهٔ تروتسکیستی‌ـ‌تیتوییستی‌ـ‌صهیونیستی» در خدمت امپریالیسم آمریکا بود ⁹¹⁰. دادگاه نمایشی از پیش تمرین‌شده بود. وکلا یک هفته پیش‌تر تعیین شدند و تمرین‌ها را ضبط کردند تا اگر متهمی از متن منحرف شد، ضبط را داشته باشند ¹⁰. پس از هفت روز، یازده متهم به اعدام و سه نفر (آرتور لوندون، واورو هایدو و اویگن لوبل) به حبس ابد محکوم شدند. گوتوالد، رئیس‌جمهور، درخواست‌های عفو را رد کرد و سحرگاه ۳ دسامبر ۱۹۵۲ آن یازده تن به دار آویخته شدند و خاکسترشان را پراکندند ¹⁰¹¹. در ۱۹۶۳ قربانیان بی‌گناه اعلام شدند و در ۱۹۶۸ از آنان اعادهٔ حیثیت شد ⁹.

۱۳ ژانویهٔ ۱۹۵۳؛ «بازداشت گروهی از پزشکان خرابکار»

اطلاعیهٔ تاس در شمارهٔ ۱۳ ژانویهٔ ۱۹۵۳ پراودا چاپ شد ¹. نه پزشک را نام برد: پروفسورها وُوسی، وینوگرادوف، م. ب. کوگان، ب. ب. کوگان، یگوروف، فلدمن، اتینگر، گرینشتاین و دکتر مایوروف ¹. به آنان نسبت دادند که در ۱۹۴۸ آندری ژدانف را با پنهان کردن سکتهٔ قلبی‌اش و تجویز رژیمی نامناسب «کشته‌اند» و در ۱۹۴۵ عمر الکساندر شچرباکوف را کوتاه کرده‌اند. ادعا شد بعدتر مارشال‌ها واسیلفسکی، گووروف و کونیف، ژنرال شتمنکو و دریاسالار لوچنکو را نیز هدف گرفته‌اند ¹. بیشترشان را مرتبط با «جوینت» خواندند و آن را «سازمانی بین‌المللی، یهودی، بورژوا و ملی‌گرا» معرفی کردند که دستگاه اطلاعات آمریکا ساخته است. وینوگرادوف، م. کوگان و یگوروف را «مأموران قدیمی اطلاعات انگلستان» خواندند ¹. جوینت (کمیتهٔ مشترک توزیع کمک‌های یهودیان آمریکا) در واقع سازمانی امدادی است که در ۱۹۱۴ تأسیس شد ¹⁶¹⁷.

ولادیمیر وینوگرادوف پزشک شخصی استالین بود ⁸¹³. در ۲۰ ژانویهٔ ۱۹۵۳، هیئت‌رئیسهٔ شورای عالی شوروی با صدور فرمانی نشان لنین را به لیدیا تیماشوک، پزشک بیمارستان کرملین، اعطا کرد. نامه‌ای را که او در ۱۹۴۸ دربارهٔ درمان ژدانف نوشته بود از بایگانی بیرون کشیدند و به‌عنوان «افشاگری» عرضه کردند ³¹³. دیوید براندنبرگر، تاریخ‌نگار، پرونده را در ادامهٔ قتل میخوئلس و کارزارهای «ضد جهان‌وطنی» می‌بیند و می‌نویسد: «بیشتر پژوهشگران گمان می‌کنند استالین در ساختن آن نقشی عمده داشت» ⁸.

از آن پس سند مهمی از آرشیو بیرون آمده است. در ۱ دسامبر ۱۹۵۲، طبق یادداشت‌های ویاچسلاو مالیشف، معاون رئیس شورای وزیران، استالین در هیئت‌رئیسهٔ کمیتهٔ مرکزی گفت: «هر یهودی یک ملی‌گراست، مأمور اطلاعات آمریکاست. […] میان پزشکان، یهودیان ملی‌گرا بسیارند!» ⁵⁴. ولادیمیر نائوموف، تاریخ‌نگار و دبیر کمیسیون اعادهٔ حیثیت وابسته به ریاست‌جمهوری روسیه، تأکید می‌کند که دیکتاتور در اینجا «صریح و بدون هیچ کنایه‌ای» سخن می‌گفت ⁵.

هفت هفته هراس

مطبوعات خواستار هوشیاری شدند و «سهل‌انگاری» دستگاه‌های امنیتی را محکوم کردند. به گفتهٔ گنادی کوستیرچنکو، تاریخ‌نگار، هیاهوی تبلیغاتی «فورانی از یهودستیزی در میان مردم» برانگیخت و خشم علیه «قاتلان روپوش‌سفید» متوجه همهٔ یهودیان شد ⁴. اتحادیهٔ حقوق بشر از بازداشت صدها پزشک و داروساز یهودی در سراسر شوروی، تحریم شماری دیگر از آنان و آزار خانواده‌هایشان یاد می‌کند ¹¹.

هم‌زمان، در میانهٔ ژانویه، ادارهٔ تهییج و تبلیغات کمیتهٔ مرکزی نامه‌ای جمعی برای پراودا نوشت که بنا بود حدود شصت شخصیت یهودی، از جمله واسیلی گروسمنِ نویسنده، ساموئل مارشاکِ شاعر، ایلیا ارنبورگ و ونیامین کاورین، امضا کنند. نامه خواهان «بی‌رحمانه‌ترین مجازات برای جنایتکاران» بود ⁸. ارنبورگ وقت خرید و سپس مستقیماً به استالین نامه نوشت. در فوریه دستور تهیهٔ نسخه‌ای ملایم‌تر داده شد که هرگز منتشر نشد ⁸. متنی که نشریهٔ ایستوچنیک در ۱۹۹۷ منتشر کرد هیچ درخواستی برای «انتقال» یهودیان ندارد و با تقاضای اجازهٔ انتشار یک روزنامه برای جمعیت یهود پایان می‌یابد ⁴. نائوموف در پاسخ می‌گوید ممکن است نسخه‌های متعددی دست‌به‌دست شده باشد و شاید متنی که ارنبورگ و کاورین خواندند و به آن واکنش تندی نشان دادند، نسخهٔ پیدا‌شده نباشد ⁵.

کوستیرچنکو می‌نویسد پس از ۲۰ فوریهٔ ۱۹۵۳ از شدت کارزار تبلیغاتی پیرامون پرونده کاسته شد ⁴. در ۵ مارس استالین درگذشت ¹¹.

۴ آوریل ۱۹۵۳؛ «بدون هیچ مبنای قانونی»

در ۴ آوریل ۱۹۵۳، پراودا اطلاعیهٔ وزارت کشور را منتشر کرد که اکنون لاورنتی بریا ریاستش را بر عهده داشت ²¹³. اطلاعیه پانزده بازداشتی پرونده را نام برد: نه نفرِ اطلاعیهٔ ۱۳ ژانویه، به‌اضافهٔ پروفسورها واسیلنکو، زلنین، پرئوبراژنسکی، پوپووا، زاکوسوف و شرشفسکی. اعلام کرد که اتهام‌های خرابکاری، جاسوسی و تروریسم دروغ بوده، اعتراف‌ها «با اعمال شیوه‌های بازجویی غیرقابل قبول و اکیداً ممنوع در قوانین شوروی» گرفته شده و از متهمان اعادهٔ حیثیت شده است. بازجویانِ متهم بازداشت شدند ². اطلاعیه نام پانزده بازداشتی و سیزده آزادشده را می‌آورد ². دو نام در میان آزادشدگان نیست: یاکوف اتینگر و میخائیل کوگان پیش از بسته شدن پرونده درگذشته بودند ²¹³. جیکوب بیم، کاردار آمریکا در مسکو، همان شب به وزارت خارجه تلگرام زد که متهمان «بدون هیچ مبنای قانونی» بازداشت شده بودند. همچنین اطلاعیهٔ دیگری از هیئت‌رئیسهٔ شورای عالی، فرمان ۲۰ ژانویه برای تقدیر از لیدیا تیماشوک را «به‌دلیل اشتباه بودن» لغو کرد ³. در ۶ آوریل، سرمقالهٔ پراودا «ماجراجویی مجرمانه» ریومین را محکوم کرد. او در ژوئیهٔ ۱۹۵۴ محاکمه و به اعدام محکوم شد ³.

اینکه بریا از پرونده‌سازی چه می‌دانست و چرا چنان سریع آن را افشا کرد، همچنان محل بحث است. او در بهار ۱۹۵۳ دستور بازگشایی تحقیقات علیه آباکوموف، وزیر پیشین امنیت، را نیز داد. استالین تلاش کرده بود او را رئیس یک «سازمان صهیونیستی» در درون وزارت امنیت دولتی معرفی کند ⁵. نائوموف بر یک نکته تأکید دارد: فروکاستن پرونده به جاه‌طلبی شخصی چون ریومین به معنای «مبرا کردن استالین از نقش سازمان‌دهنده و الهام‌بخش اصلی سیاست دولتی یهودستیزی» است ⁵.

گاه‌شمار

• ۱۹۴۲-۰۴-۰۷ — نخستین فراخوان کمیتهٔ یهودی ضدفاشیست خطاب به «یهودیان سراسر جهان»؛ میخوئلس ریاست آن را بر عهده داشت ⁷.
• ۱۹۴۶-۱۱ — گزارش سوسلف «انحلال» کمیته را پیشنهاد کرد ⁶.
• ۱۹۴۸-۰۱-۱۲/۱۳ — میخوئلس در مینسک کشته شد. روایت رسمی، تصادف بود ⁷¹².
• ۱۹۴۸-۱۱ — کمیتهٔ یهودی ضدفاشیست منحل و انتشارات در امس تعطیل شد؛ نویسندگان ییدیش‌زبان را بازداشت کردند ⁷¹².
• ۱۹۴۹-۰۱-۲۸ — پراودا «گروهی از منتقدان تئاتر میهن‌ستیز» را محکوم کرد. کارزار علنی علیه «جهان‌وطنی بی‌ریشه» آغاز شد ¹².
• ۱۹۵۲-۰۵-۰۸ — محاکمهٔ محرمانهٔ اعضای کمیته آغاز شد ¹².
• ۱۹۵۲-۰۸-۱۲ — سیزده محکوم را در لوبیانکا تیرباران کردند ⁷¹¹.
• ۱۹۵۲-۱۱-۲۰ — محاکمهٔ اسلانسکی در پراگ آغاز شد ⁹¹⁰.
• ۱۹۵۲-۱۲-۰۱ — سخن استالین در هیئت‌رئیسه، در یادداشت‌های مالیشف: «هر یهودی یک ملی‌گراست…» ⁵.
• ۱۹۵۲-۱۲-۰۳ — اسلانسکی و ده متهم دیگر به دار آویخته شدند ¹⁰¹¹.
• ۱۹۵۳-۰۱-۱۳ — تاس اطلاعیه‌اش را دربارهٔ «پزشکان خرابکار» منتشر کرد ¹.
• ۱۹۵۳-۰۱-۲۰ — لیدیا تیماشوک نشان لنین گرفت ³¹³.
• میانهٔ ژانویهٔ ۱۹۵۳ — ادارهٔ تبلیغات، نامهٔ جمعی شخصیت‌های یهودی را نوشت. ارنبورگ از امضا سر باز زد ⁸.
• ۱۹۵۳-۰۲-۲۰ — بنا به نوشتهٔ کوستیرچنکو، از شدت کارزار تبلیغاتی کاسته شد ⁴.
• ۱۹۵۳-۰۳-۰۵ — استالین درگذشت ¹¹.
• ۱۹۵۳-۰۴-۰۴ — وزارت کشور اعلام کرد اتهام‌ها دروغ و اعتراف‌ها اجباری بوده‌اند. از پزشکان اعادهٔ حیثیت و فرمان اعطای نشان به تیماشوک لغو شد ²³.
• ۱۹۵۳-۰۴-۰۶ — پراودا سرمقاله‌ای علیه ریومین منتشر کرد ³.
• ۱۹۵۴-۰۷ — ریومین محاکمه و به اعدام محکوم شد ³.
• ۱۹۶۳ / ۱۹۶۸ — محکومان دادگاه اسلانسکی نخست بی‌گناه اعلام شدند و سپس از آنان اعادهٔ حیثیت شد ⁹.

منابع

1. Agence TASS, « Арест группы врачей-вредителей » (« Arrestation d'un groupe de médecins saboteurs »), Pravda, n° 13, 13 janvier 1953, p. 4, texte russe reproduit sur Wikisource, https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%A2%D0%90%D0%A1%D0%A1_%D0%BE%D0%B1_%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5_%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B5%D0%B9-%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B9
2. Ministère de l'Intérieur de l'URSS, « Сообщение министерства внутренних дел по делу врачей-вредителей » (communiqué sur l'affaire des médecins), Pravda, 4 avril 1953, texte russe reproduit sur Wikisource, https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0_%D0%B2%D0%BD%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BB_%D0%BF%D0%BE_%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%83_%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B5%D0%B9-%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B9
3. Jacob D. Beam (chargé d'affaires des États-Unis à Moscou), télégramme n° 1418 au Département d'État, 4 avril 1953, dans Foreign Relations of the United States, 1952-1954, vol. VIII, document 577, Office of the Historian, https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v08/d577
4. Samson Madievski, « 1953 : la déportation des juifs soviétiques était-elle programmée ? », Cahiers du monde russe, 41/4, octobre 2000, p. 561-568 (Éditions de l'EHESS), https://journals.openedition.org/monderusse/pdf/59
5. Vladimir P. Naoumov, « Разгром еврейского антифашистского комитета » (« La destruction du Comité antifasciste juif »), rapport au colloque « Le stalinisme tardif et la question juive » (Eichstätt, 1997), Forum noveïcheï vostotchnoevropeïskoï istorii i koultoury, n° 2, 2005, Université catholique d'Eichstätt-Ingolstadt, https://www1.ku.de/ZIMOS/forum/docs/8Naumov%20rus.pdf
6. Theodore H. Friedgut, « Stalin's Bureaucracy in Action: The Creation and Destruction of the Jewish Anti-Fascist Committee » (recension de Shimon Redlich, War, Holocaust and Stalinism, 1995), Yad Vashem, Shoah Resource Center, https://wwv.yadvashem.org/odot_pdf/Microsoft%20Word%20-%203213.pdf
7. Yehuda Slutsky et Shmuel Spector, « Anti-Fascist Committee, Jewish », Encyclopaedia Judaica, 2e éd., reproduit par la Jewish Virtual Library, https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/judaica/ejud_0002_0002_0_01147.html
8. David Brandenberger, « Doctors' Plot », Encyclopedia of Russian History, reproduit sur Encyclopedia.com, https://encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/doctors-plot
9. United States Holocaust Memorial Museum (via le portail EHRI), « Trial of Rudolf Slánský », description du fonds du ministère tchécoslovaque de la Sécurité nationale, https://portal.ehri-project.eu/units/us-005578-irn550894
10. « Slánský Trial », Encyclopedia of Russian History, reproduit sur Encyclopedia.com, https://encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/slansky-trial
11. Gilles Manceron, « De l'affaire Rosenberg à la "non-affaire" Solomon Mikhoels », Droits & Libertés, n° 195, Ligue des droits de l'Homme, octobre 2021, p. 24-26, https://www.ldh-france.org/wp-content/uploads/2022/02/HL195-Actualite-7.-De-laffaire-Rosenberg-a-la-non-affaire-Solomon-Mikhoels.pdf
12. Artiom Kretchetnikov, « Witch hunt after the Holocaust: anti-Jewish repressions in the Soviet Union », CommunistCrimes.org (Institut estonien de la mémoire historique), 23 mars 2020, https://communistcrimes.org/en/witch-hunt-after-holocaust-anti-jewish-repressions-soviet-union
13. A. Mark Clarfield, « The Soviet "Doctors' Plot" — 50 years on », BMJ, vol. 325, 21 décembre 2002, p. 1487-1489, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC139050
14. Victor H. Winston, « Reflections on the anticipated mass deportation of Soviet Jews », Post-Soviet Affairs, vol. 31, n° 6, 2015, p. 471-490 (résumé), https://ideas.repec.org/a/taf/rpsaxx/v31y2015i6p471-490.html
15. Ralph Seliger, « Did Stalin's Death Save Soviet Jews? » (compte rendu d'une soirée avec Joshua Rubenstein et Jonathan Brent, YIVO, 8 juin 2016), Jewish Currents, 17 juin 2016, https://jewishcurrents.org/did-stalins-death-save-soviet-jews
16. Archives du JDC, 1914–1919, https://archives.jdc.org/our-stories/history-of-jdc/1914-1919/
17. USHMM, histoire du Joint, https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/american-jewish-joint-distribution-committee-and-refugee-aid

چکیده در ۳۰ ثانیه

اگر برای خواندن مقاله فرصت ندارید، نکات اصلی را اینجا بخوانید و پیوند آن را به اشتراک بگذارید.

1. شب ۱۲ تا ۱۳ ژانویهٔ ۱۹۴۸، سولومون میخوئلس، مدیر تئاتر دولتی یهودی و رئیس کمیتهٔ یهودی ضدفاشیست، به دستور استالین در مینسک کشته شد. قتل را تصادف جلوه دادند.
2. در ۱۲ اوت ۱۹۵۲ سیزده متهم دادگاه کمیتهٔ یهودی ضدفاشیست اعدام شدند. مارکیش، برگلسون و ففر، سه تن از نویسندگان، در میان آنان بودند.
3. در ۱۳ ژانویهٔ ۱۹۵۳ تاس نه پزشک را متهم کرد. در ۴ آوریل، پس از مرگ استالین، وزارت کشور به دروغ بودن اتهام‌ها اذعان کرد.

اشتراک‌گذاری WhatsApp Telegram X Facebook E-mail کپی کردن پیوند دریافت خلاصهٔ تصویری

اشتباهی دیده‌اید؟ جای منبعی خالی است؟ به ما بنویسید : اشتباه را اصلاح می‌کنیم و اصلاحیه را در مقاله می‌آوریم.