حبرون، ۲۴ اوت ۱۹۲۹؛ کشتاری که جامعه‌ای یهودی با چهار قرن سابقه را از هم پاشید

نوزده سال پیش از تشکیل کشور اسرائیل و سی‌وهشت سال پیش از جنگ شش‌روزه، شهر حبرون (الخلیل) در یهودیه، شهری که نامش در سراسر کتاب مقدس آمده، در دو روز جامعه‌ای یهودی را از دست داد که از قرن شانزدهم پیوسته در آن سکونت داشت. کشتار ۲۳ و ۲۴ اوت ۱۹۲۹ خونین‌ترین رویداد شورش‌هایی بود که آن هفته فلسطین تحت قیمومت بریتانیا را تکان داد. روی دیگر زندگی در همسایگی یکدیگر هم آشکار شد: خانواده‌هایی عرب در حبرون جان خود را به خطر انداختند تا یهودیان را پنهان کنند. این پرونده آن دو روز، نتیجهٔ تحقیق هیئتی بریتانیایی و سرگذشت بعدی شهر را روایت می‌کند؛ از جمله کشتار نمازگزاران مسلمان به دست یک یهودی در ۱۹۹۴.

حبرون پیش از ۱۹۲۹؛ جامعه‌ای دیرپا و فقیر

در سنت یهودی، حبرون شهر آرامگاه پدران و نخستین پایتخت داوود پادشاه است. سفر پیدایش آرامگاه ابراهیم، اسحاق و یعقوب را در اینجا می‌داند. در دورهٔ عثمانی و سپس قیمومت بریتانیا ورود به آرامگاه برای یهودیان ممنوع بود ³.

پیشینهٔ جامعهٔ یهودی دوران جدید به قرن شانزدهم می‌رسد. در ۱۵۴۰ خاخام ملکی‌ئل اشکنازی زمینی خرید و محلهٔ یهودیان و کنیسهٔ «آوراهام آوینو» را ساخت ¹². جامعه‌ای که شکل گرفت سفاردی و از نسل تبعیدیان اسپانیا بود. مردمش عربی سخن می‌گفتند و قرن‌ها در میان همسایگان مسلمان خود زیستند. در قرن نوزدهم یهودیان اشکنازی، به‌ویژه حسیدیان حباد، به آنان پیوستند ³¹².

در ۱۹۲۴–۱۹۲۵، بخشی از یشیوا، یا مدرسهٔ دینی بزرگ اسلوبودکا در لیتوانی، به نام «کنست اسرائیل»، به حبرون آمد. در ۱۹۲۹ نزدیک به ۲۰۰ طلبه داشت و بزرگ‌ترین یشیوای سرزمین بود. چند تن از آنان از آمریکا آمده بودند ¹⁰¹². این جوانان جدا از سفاردی‌ها و عرب‌ها زندگی می‌کردند و ترکیب جامعه را تغییر دادند. در آستانهٔ شورش‌ها، حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ یهودی در حبرون ساکن بودند ³⁹.

پیش‌زمینه؛ مناقشه بر سر دیوار و گسترش شایعه‌ها

ماجرا در اورشلیم، کنار دیوار غربی آغاز شد. در یوم‌کیپور ۱۹۲۸، پلیس بریتانیا حائلی را برداشت که نیایشگران یهودی برای جدا کردن زنان و مردان در کوچهٔ باریک محل دعا گذاشته بودند. این رخداد به مسئله‌ای سیاسی و مذهبی تبدیل شد و رفت‌وآمد مسلمانان در کوچه افزایش یافت ⁸. حاج امین الحسینی، مفتی اعظم اورشلیم، دیوار را به موضوع بسیج مسلمانان تبدیل کرد. در پایان ژوئیهٔ ۱۹۲۹ از بریتانیایی‌ها برای گشودن ورودی تازه‌ای به محوطهٔ حرم شریف اجازه گرفت. در ۲ اوت انجمن دفاع از الاقصی در حضورش سوگند خورد ⁸. دوازده سال بعد همین شخص را در برلین می‌بینیم؛ بنگرید به مفتی اورشلیم در دیدار با هیتلر.

در ۱۵ اوت ۱۹۲۹، روز روزهٔ نهم ماه آو، حدود ۳۰۰ جوان یهودی که بسیاریشان عضو جنبش بتار بودند، با پرچم آبی و سفید تا دیوار راهپیمایی کردند و خواندند «دیوار از آنِ ماست». این راهپیمایی تحریک‌آمیز بود ولی راهپیمایان دست به خشونت نزدند. بلافاصله شایعه‌های نادرستی از حمله به مسلمانان پخش شد ⁸. روز بعد، ۱۶ اوت، راهپیمایانی که شورای عالی اسلامی از مسجدالاقصی به حرکت درآورده بود به پای دیوار رسیدند. نیایشگران یهودی را کتک زدند، طوماری از تورات را پاره کردند و کتاب‌های دعا را سوزاندند ¹⁸. در روزهای بعد جوانی یهودی در جادهٔ یافا در اورشلیم کشته شد ⁸.

شب ۲۲ تا ۲۳ اوت، روستاییان مسلح به‌سوی الاقصی آمدند ⁸. جمعه ۲۳ اوت، پس از نماز، شایعه شد که یهودیان دو عرب را کشته‌اند. خشونت‌ها در اورشلیم آغاز شد و همان روز سراسر سرزمین را فراگرفت ¹. هاگانا، سازمان دفاعی یهودیان، پیشنهاد فرستادن نیرو به حبرون را داده بود، اما بزرگان جامعه که به حمایت همسایگان و صاحبخانه‌های عرب خود اطمینان داشتند، نپذیرفته بودند ¹.

۲۳ و ۲۴ اوت ۱۹۲۹؛ دو روز در حبرون

بعدازظهر جمعه ۲۳ اوت، جوانانی عرب به‌سوی طلاب یشیوا سنگ پرتاب کردند. شموئل روزنهولتس، یکی از طلبه‌ها، در ساختمان کشته شد؛ نخستین قربانی بود ³⁴. در پلیس حبرون تنها یک بریتانیایی خدمت می‌کرد: ریموند کافراتا، فرماندهٔ آن ¹³⁹.

شنبه ۲۴ اوت، حدود هشت صبح، جمعیتی مسلح به چاقو و تبر وارد محلهٔ یهودیان شد و خانه‌به‌خانه رفت ⁴¹⁰. یعقوب یوسف اسلونیم، رئیس خاخام‌های اشکنازی حبرون، زنده ماند و نزد خبرگزاری تلگراف یهود شهادت داد. پسرش الیعزر دان کشته شد. مئیر فرانکو خاخام اعظم سفاردی بود ⁹¹⁷. الیعزر دان اسلونیم خانه‌اش را به روی کسانی که ترسیده بودند باز کرده بود. بیش از یک‌سوم قربانیان آن روز در خانهٔ او کشته شدند ⁴¹¹. پیکرهایی را مثله کردند ¹. جان چنسلر، کمیسر عالی بریتانیا، بعدها نوشت: «گمان نمی‌کنم تاریخ در چند قرن گذشته فجایع بسیاری هولناک‌تر از این ثبت کرده باشد» ⁸.

در رایج‌ترین شمارش، ۶۷ یهودی، از زن و مرد و کودک، کشته شدند: ۱۲ سفاردی و ۵۵ اشکنازی. از جملهٔ آنان ۲۴ طلبه بودند که ۸ نفرشان آمریکایی بودند. چند ده نفر نیز زخمی شدند ³⁸¹⁰¹¹. شامگاه ۲۵ اوت، پل نابنشو، سرکنسول آمریکا در اورشلیم، در تلگرامی به واشنگتن شمار اولیه را ۴۵ کشته، ۵۱ زخمیِ بدحال و ۲۰ زخمی با جراحات خفیف اعلام کرده و نوشته بود ۱۲ طلبهٔ آمریکایی در میان کشته‌ها بودند ⁵.

بازماندگان را در پاسگاه بیت رومانو گرد آوردند و سه روز در آنجا ماندند. هر شب به ده مرد اجازهٔ خروج می‌دادند تا کشته‌های آن روز را در گورستان قدیمی یهودیان دفن کنند ⁴. سه روز پس از کشتار، بریتانیایی‌ها ۴۸۴ بازمانده، از جمله ۱۵۳ کودک، را به اورشلیم منتقل کردند. زخمیان در بیمارستان هداسا درمان شدند ³⁹. کنیسهٔ آوراهام آوینو و خانه‌ها غارت شده بودند ⁴.

همسایگانی که یهودیان را پنهان کردند

همهٔ شهر در کشتار شرکت نداشتند. خانواده‌های عرب حبرون درهایشان را به روی همسایگان یهودی باز کردند و گاه مقابل جمعیت ایستادند. ابوشاکر، صاحبخانه، در ورودی خانه‌ای که شماری از خانوادهٔ اسلونیم در آن پناه گرفته بودند ایستاد و با تنش راه را بست. صاحبخانه‌ای دیگر در را به روی جمعیت باز نکرد. دوو کوهن، طلبهٔ هفده‌ساله، در گودالی در آن خانه پنهان شده بود ⁹¹⁰. همسایه‌ای به نام ابوعید زیتون همراه برادر و پسرش با شمشیر در دست تا رسیدن یک مأمور پلیس از خانوادهٔ زمیرا مانی محافظت کردند ⁴. هیلل کوهن، تاریخ‌نگار، از خانواده‌های کاستل، ابوشدید و کاپیلوتو یاد می‌کند که به همسایگانشان التماس کردند: «مگر ما برادر نیستیم؟» ⁶.

آمارها یکسان نیست. پس از کشتار، خاخام‌های فرانکو و اسلونیم فهرستی از نام ۱۹ نجات‌دهندهٔ عرب تنظیم کردند ⁴⁹. شمارش‌های دیگر از ۲۲ خانواده سخن می‌گویند که «ده‌ها، اگر نگوییم صدها» یهودی را نجات دادند ³. دوبنوف در نقد کتاب هیلل کوهن از ۲۸ خانواده نام می‌برد ⁷.

تلفات آن هفته و هیئت شا

خشونت‌ها تا ۱ سپتامبر ادامه یافت و به صفد هم رسید ⁶⁷. در سراسر سرزمین ۱۳۳ یهودی کشته و چند صد نفر زخمی شدند. ۱۱۶ عرب نیز کشته شدند، بیشترشان به دست پلیس و ارتش بریتانیا هنگام برقراری نظم. برخی شمارش‌ها رقم ۱۱۰ نفر را می‌دهند ⁴⁷. هیلل کوهن یادآوری می‌کند که در آن روزها یهودیانی نیز عرب‌های بی‌گناه را کشتند؛ از جمله امام مسجد ابوکبیر نزدیک یافا که گروهی به رهبری یک پلیس یهودی او را به قتل رساندند. یهودیانی دیگر در اورشلیم عرب‌ها را از کشته شدن به دست جمعیت نجات دادند ⁶⁷.

لندن در ۴ سپتامبر ۱۹۲۹ هیئت تحقیقی به ریاست سِر والتر شا، حقوق‌دان، منصوب کرد. گزارش در مارس ۱۹۳۰ منتشر شد ². نتیجهٔ هیئت این بود که خشونت ۲۳ اوت در اورشلیم از ابتدا حملهٔ عرب‌ها به یهودیان بود، از پیش طراحی نشده بود و «به‌سختی از کشتار همگانی جامعهٔ یهودی حبرون جلوگیری شد» ¹². هیئت نتیجه گرفت که مفتی کارزار دیوار را با هدف ایجاد آشوب سامان نداده است. هنری اسنل، عضو حزب کارگر، نظر مخالف خود را در یادداشتی ثبت کرد ². اسنل نقش بیشتری برای مفتی در تحریک احساسات قائل بود و از او انتقاد کرد که برای مهار آن تلاشی نکرده است ¹⁸. هیئت ریشهٔ خشونت‌ها را در نگرانی بخشی از عرب‌های فلسطین برای آیندهٔ سیاسی، ملی و اقتصادی خود در برابر ایجاد کانون ملی یهود، مهاجرت و خرید زمین دید ². شورای ملی یهود و آژانس یهود این نتیجه‌گیری‌ها را نپذیرفتند ².

دولت بریتانیا براساس این بررسی در ۲۱ اکتبر ۱۹۳۰ «کتاب سفید» لرد پاسفیلد را منتشر کرد و مهاجرت و خرید زمین از سوی یهودیان را محدود ساخت. در پی اعتراض‌ها، رمزی مک‌دونالد، نخست‌وزیر، در ۱۳ فوریهٔ ۱۹۳۱ در نامه‌ای به حاییم وایزمن از دامنهٔ آن کاست ¹⁶.

بازگشت ۱۹۳۱ و تخلیه به دست بریتانیایی‌ها در ۱۹۳۶

در ۱۹۳۱، بخشی از جامعه به رهبری خاخام حاییم باجایو به حبرون بازگشت ⁹¹². این تجربه پنج سال دوام آورد. در ۲۳ آوریل ۱۹۳۶، در آغاز قیام بزرگ عرب، مقام‌های بریتانیایی خانواده‌های یهودیِ بازگشته را از شهر خارج کردند ³¹². طبق روایتی محلی دربارهٔ خانوادهٔ باجایو، خانوادهٔ یعقوب عزرا تا ۱۹۴۷ در حبرون ماند ¹⁹.

در ۱۹۴۸ حبرون زیر کنترل اردن رفت. اردن در ۲۴ آوریل ۱۹۵۰ الحاق کرانهٔ باختری را اعلام کرد ⁴²⁰. در دورهٔ ادارهٔ اردن، محلهٔ یهودی و گورستان قدیمی تخریب شد. از کنیسهٔ آوراهام آوینو به‌عنوان زباله‌دان و آغل دام استفاده شد ¹². سرنوشت این جامعه با یهودیان کشورهای عربی در همان سال‌ها پیوند دارد. بنگرید به پروندهٔ کوچ یهودیان از کشورهای عربی.

پس از ۱۹۶۷؛ کریات اربع، محلهٔ یهودیان و سال‌های ۱۹۹۴ و ۱۹۹۷

ارتش اسرائیل در ۸ ژوئن ۱۹۶۷ وارد حبرون شد ¹². بازماندگانی از کشتار ۱۹۲۹ کوشیدند خانه‌های خود را پس بگیرند، اما دولت مخالفت کرد ⁴. در آوریل ۱۹۶۸ گروهی به رهبری خاخام موشه لوینگر هتل پارک را برای عید پِسَح اجاره کرد و اعلام کرد که شهر را ترک نخواهد کرد. پنج هفته بعد دولت گروه را در ساختمان مجاورِ ادارهٔ نظامی اسکان داد ¹²¹³. در ۱۹۷۰ دولت گلدا مئیر اجازهٔ ساخت شهر کریات اربع را در حومهٔ حبرون صادر کرد. نخستین ساکنان در ۱۹۷۱ به آنجا آمدند و در پاییز ۱۹۷۲ تعداد ۱۰۵ واحد مسکونی تحویل شد ¹²¹³.

در ۱۹۷۹ گروهی از زنان و کودکان کریات اربع در بیت هداسا در مرکز شهر ساکن شدند. در مه ۱۹۸۰ شش طلبهٔ یشیوا مقابل ساختمان کشته شدند. دولت سپس تصمیم گرفت دوباره در خود شهر جامعه‌ای یهودی مستقر کند ¹²¹³. در ۱۹۹۶ حدود ۴۵۰ یهودی در برابر ۱۰۰ هزار فلسطینی در شهر زندگی می‌کردند ¹³.

در ۲۵ فوریهٔ ۱۹۹۴، باروخ گلدشتاین، پزشک اهل کریات اربع، در آرامگاه پدران به روی مسلمانانی که در حال نماز بودند آتش گشود و ۲۹ تن را کشت ¹²¹³¹⁵. هیئت تحقیق دولتی به ریاست مئیر شمگار، رئیس دیوان عالی، در ژوئن ۱۹۹۴ نتیجه گرفت که او به‌تنهایی عمل کرده است. هیئت توصیه کرد ورود مسلحانهٔ شهرک‌نشینان و سربازان خارج از وقت خدمت به زیارتگاه ممنوع شود، محل نیایش یهودیان و مسلمانان جدا شود و با جنبش‌های کاخ و کاهانه حای که پیش‌تر غیرقانونی اعلام شده بودند قاطعانه برخورد شود ¹⁵.

در ۱۷ ژانویهٔ ۱۹۹۷، اسرائیل و سازمان آزادی‌بخش فلسطین پروتکل حبرون را در اورشلیم امضا کردند. امنیت منطقهٔ H1، حدود ۸۰ درصد شهر، به پلیس فلسطین سپرده شد. امنیت منطقهٔ H2 که یهودیان شهر در آن زندگی می‌کنند زیر کنترل اسرائیل ماند و هیئت حضور موقت بین‌المللی در حبرون (TIPH) تشکیل شد ¹²¹⁴. در ۲۰۱۹ کالین شیندلر شمار ساکنان یهودی مرکز حبرون را چند صد نفر، در میان حدود ۲۵۰ هزار ساکن عرب، برآورد کرد ¹¹.

گاه‌شمار

• ۱۵۴۰ — خاخام ملکی‌ئل اشکنازی زمینی خرید و محلهٔ یهودیان و کنیسهٔ آوراهام آوینو را بنیان گذاشت ¹².
• ۱۹۲۴-۱۹۲۵ — یشیوای کنست اسرائیلِ اسلوبودکا در حبرون مستقر شد ¹⁰¹².
• یوم‌کیپور ۱۹۲۸ — پلیس بریتانیا حائل نصب‌شده به دست نیایشگران یهودی را از کنار دیوار غربی برداشت و «مناقشهٔ دیوار» آغاز شد ⁸.
• ۱۹۲۹-۰۸-۱۵ — حدود ۳۰۰ جوان یهودی به‌سوی دیوار راهپیمایی کردند. ۱۶ اوت مسلمانان در تظاهراتی متقابل شرکت کردند و کتاب‌های دعا به آتش کشیده شد ¹⁸.
• ۱۹۲۹-۰۸-۲۳ — خشونت در اورشلیم آغاز شد. بعدازظهر، نخستین نفر در حبرون کشته شد ¹³⁴.
• ۱۹۲۹-۰۸-۲۴ — کشتار حبرون؛ بر پایهٔ رایج‌ترین شمارش، ۶۷ یهودی کشته شدند ³¹¹.
• ۱۹۲۹-۰۸-۲۷ — ۴۸۴ بازمانده را به اورشلیم منتقل کردند ³.
• ۱۹۲۹-۰۹-۰۴ — هیئت شا منصوب شد و در مارس ۱۹۳۰ گزارشش را منتشر کرد ².
• ۱۹۳۰-۱۰-۲۱ — کتاب سفید پاسفیلد منتشر شد. ۱۳ فوریهٔ ۱۹۳۱ مک‌دونالد به وایزمن نامه نوشت ¹⁶.
• ۱۹۳۱ — بخشی از جامعه به رهبری خاخام باجایو بازگشت ⁹¹².
• ۱۹۳۶-۰۴-۲۳ — بریتانیایی‌ها کسانی را که در ۱۹۳۱ بازگشته بودند از شهر خارج کردند ³¹². به روایت محلی مربوط به خانوادهٔ باجایو، خانوادهٔ یعقوب عزرا تا ۱۹۴۷ در حبرون ماند ¹⁹.
• ۱۹۴۸ — حبرون زیر کنترل اردن رفت. الحاق کرانهٔ باختری در ۲۴ آوریل ۱۹۵۰ اعلام شد ⁴²⁰.
• ۱۹۶۷-۰۶-۰۸ — ارتش اسرائیل وارد حبرون شد ¹².
• ۱۹۶۸-۰۴ — گروه موشه لوینگر برای پسح در هتل پارک مستقر شد. نخستین سفرهٔ سِدِر شامگاه ۱۲ آوریل برپا شد ¹²¹³²¹. ۱۹۷۰–۱۹۷۱ کریات اربع تأسیس شد ¹²¹³.
• ۱۹۷۹ — گروهی در بیت هداسا ساکن شدند. مه ۱۹۸۰ شش یهودی در برابر ساختمان کشته شدند ¹²¹³.
• ۱۹۹۴-۰۲-۲۵ — باروخ گلدشتاین ۲۹ نمازگزار مسلمان را در آرامگاه پدران کشت. ژوئن ۱۹۹۴ گزارش شمگار منتشر شد ¹⁵.
• ۱۹۹۷-۰۱-۱۷ — پروتکل حبرون دو منطقهٔ H1 و H2 را تعیین کرد ¹⁴.

منابع

1. Sir Walter Shaw et al., « Report of the Commission on the Palestine Disturbances of August 1929 » (Cmd. 3530, mars 1930), extraits reproduits dans Terrorism: Essential Primary Sources, Encyclopedia.com, https://www.encyclopedia.com/politics/energy-government-and-defense-magazines/hebron-massacre
2. Shira Klein, « The Shaw Commission and British Disillusionment with Zionism », Center for Online Judaic Studies, https://cojs.org/?p=8192
3. Jewish Virtual Library, « The Hebron Massacre of 1929 », https://www.jewishvirtuallibrary.org/the-hebron-massacre-of-1929
4. Jewish Virtual Library, « Pre-State Israel: The Hebron Massacre (August 1929) », https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/hebron29.html
5. Paul Knabenshue, consul général des États-Unis à Jérusalem, télégramme au secrétaire d'État, 25 août 1929, Foreign Relations of the United States, 1929, vol. III, doc. 21, Office of the Historian, https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1929v03/d21
6. Hillel Cohen, « How the 1929 Hebron massacre invigorated the Zionist movement », +972 Magazine (trad. de l'hébreu, paru d'abord dans Haokets), 5 mars 2013, https://972mag.com/how-the-1929-hebron-massacre-invigorated-the-zionist-movement/67101/
7. Arie Dubnov, « Arie Dubnov on Hillel Cohen's Year Zero of the Arab-Israeli Conflict » (recension de Hillel Cohen, Year Zero of the Arab-Israeli Conflict: 1929, Brandeis University Press, 2015), Marginalia Review of Books, 1er février 2016, https://themarginaliareview.com/?p=8399
8. Yardena Schwartz, « Western Wall, 1929: A Tisha B'av protest is ground zero of the Arab-Israeli conflict » (extrait de Ghosts of a Holy War), The Times of Israel, 2 août 2025, https://www.timesofisrael.com/western-wall-1929-a-tisha-bav-protest-is-ground-zero-of-the-arab-israeli-conflict/
9. Toby Klein Greenwald, « The Hebron Massacre » (version abrégée d'un article de Jewish Action, été 2004), Aish.com, https://aish.com/53789612/
10. Bayla Sheva Brenner et Toby Klein Greenwald, « Remembering the 1929 Hebron Massacre », Jewish Action (Orthodox Union), été 2019, https://jewishaction.com/jewish-world/history/remembering-the-1929-hebron-massacre/
11. Colin Shindler, « Hebron 1929 », The Jewish Chronicle, 5 septembre 2019 (reproduit sur le site de l'auteur), https://www.colinshindler.com/hebron-1929/
12. Communauté juive d'Hébron, « History of Hebron: a time line » (site de la communauté juive d'Hébron ; source partisane, utilisée pour les dates locales), https://hebron.org.il/en/history-of-hebron-a-time-line/
13. Jewish Telegraphic Agency, « Behind the headlines: Hebron historically at center of Israeli-Palestinian conflict », 1997, https://jta.org/archive/behind-the-headlines-hebron-historically-at-center-of-israeli-palestinian-conflict-2
14. Gouvernement d'Israël et OLP, « Protocol Concerning the Redeployment in Hebron », 17 janvier 1997, texte reproduit par l'Avalon Project (Yale), https://cdn.britannica.com/primary_source/avalon/20th_century/hebron.asp
15. Jewish Telegraphic Agency, « Hebron massacre inquiry exonerates government, IDF; blames Goldstein only », 27 juin 1994, https://www.jta.org/archive/hebron-massacre-inquiry-exonerates-government-idf-blames-goldstein-only
16. Jewish Virtual Library, « British Palestine Mandate: British White Papers » (Livre blanc de Passfield, 21 octobre 1930 ; lettre MacDonald, 13 février 1931), https://www.jewishvirtuallibrary.org/the-british-white-papers
17. JTA, témoignage du père survivant, https://www.jta.org/archive/eye-witnesses-describe-horrors-of-the-moslem-arabs-attacks-at-hebron-on-saturday-august-24
18. Dissidence de Snell, https://www.jta.org/archive/snell-attributes-greater-responsibility-to-mufti-and-arab-executive-leaders-blamed-for-innovations
19. Famille Ezra, histoire locale, https://hebron.org.il/en/the-bajayo-family-and-the-last-rabbi-of-hebron/
20. Annexion de 1950, https://ecf.org.il/issues/issue/134
21. Pessa’h 1968, https://www.hebcal.com/holidays/pesach-1968

چکیده در ۳۰ ثانیه

اگر برای خواندن مقاله فرصت ندارید، نکات اصلی را اینجا بخوانید و پیوند آن را به اشتراک بگذارید.

1. ۲۳ و ۲۴ اوت ۱۹۲۹، شورشیان عرب در حبرون بنا بر رایج‌ترین برآورد ۶۷ یهودی از زن و مرد و کودک، از جمله ۲۴ طلبه، را کشتند. تنها یک پلیس بریتانیایی در شهر بود.
2. خانواده‌های عرب حبرون با به خطر انداختن جانشان همسایگان یهودی را پنهان کردند. در یک فهرست ۱۹ نجات‌دهنده نام برده شده‌اند. بریتانیا بازماندگان را به اورشلیم برد.
3. جامعهٔ کهن حبرون ۱۹ سال پیش از تشکیل اسرائیل از هم پاشید؛ بازگشت محدود در ۱۹۳۱ و تخلیه در ۱۹۳۶. در ۲۵ فوریهٔ ۱۹۹۴ باروخ گلدشتاین ۲۹ نمازگزار مسلمان را کشت.

اشتراک‌گذاری WhatsApp Telegram X Facebook E-mail کپی کردن پیوند دریافت خلاصهٔ تصویری

اشتباهی دیده‌اید؟ جای منبعی خالی است؟ به ما بنویسید : اشتباه را اصلاح می‌کنیم و اصلاحیه را در مقاله می‌آوریم.